Voorlopige aanslag: waarom de Belastingdienst elke maand uitbetaalt en het daarna terugvraagt

Bijna iedereen die een huis koopt, van baan wisselt of voor zichzelf begint krijgt ooit deze brief: voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt. Voor de een betekent dat elke maand geld op de 15e, voor de ander elke maand een bedrag betalen. Dat zijn twee kanten van hetzelfde: een voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt is geen afrekening, het is een schatting. Klopte de schatting niet, dan wordt het verschil aan het eind van het jaar in één keer opgevraagd.

De Belastingdienst verstuurt elke december en januari ongeveer 3,7 miljoen voorlopige aanslagen inkomstenbelasting. De truc bij het lezen van die brief is zien dat de cijfers erin aannames zijn en geen uitkomsten.

Waarom komt er een aanslag voordat het jaar om is?

Sommige aftrekposten en verplichtingen voel je het hele jaar door, elke maand:

• de hypotheekrenteaftrekaftrek van de hypotheekrente,
• de belasting die een zelfstandige zelf afdraagt,
• inkomen uit meer dan één baan tegelijk,
• het bereiken van de AOW-leeftijd,
• een scheiding of een huwelijk in de loop van het jaar.

In plaats van dat allemaal tot het eind van het jaar te laten liggen, regelt de Belastingdienst het vooraf: hij betaalt je maandelijks of hij int maandelijks bij jou. De schatting komt uit wat je zelf hebt doorgegeven, of uit de berekening die de Belastingdienst op basis van vorig jaar maakt.

Moet je betalen: 11 termijnen

Een aanslag die je moet betalen, kun je in 11 termijnen betalen of in één keer. De eerste termijnmaandbedrag of periode is binnen een maand na de datum van de aanslag aan de orde, en de termijnen lopen door tot en met december.

Bij aanslagen die later in het jaar komen, blijven er minder termijnen over: een aanslag in mei verdeelt hetzelfde totaal over minder termijnen en het maandbedrag wordt hoger. Dat is de meest voorkomende reden dat een brief veel te hoog voelt.

Krijg je geld terug: de 15e van de maand

Betaalt de aanslag aan jou uit, dan komt de eerste betaling ongeveer 8 weken na je aanvraag. De betalingen daarna staan meestal op de 15e van de maand op je rekening.

Vroeg je het halverwege het jaar aan, dan zijn de maanden daarvoor niet weg: dat totaal wordt bij de eerste betaling opgeteld. Daarom is het eerste bedrag hoger dan de bedragen daarna.

De cijfers in de brief binden je niet

Dit is het belangrijkste punt: je kunt een voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt het hele jaar door wijzigen. Je logt met DigiD in op Mijn Belastingdienstje online omgeving bij de Belastingdienst · Je komt erin met DigiD; hier wijzig je de aanslag, past de schattingen aan, er volgt een nieuwe aanslag en de termijnen of betalingen worden herberekend.

Wijzigen is niet verplicht. De prijs van niet wijzigen is één bedrag aan het eind van het jaar.

Situaties die om een aanpassing vragen:

Verandering	Gevolg
Je hebt een huis gekocht of verkocht	De renteaftrek en het eigenwoningforfait veranderen
Je inkomen ging omhoog of omlaag	Het bedrag dat je betaalt of krijgt schuift
Je hypotheekrente is vernieuwd	De hoogte van de aftrek verandert
Je bent gescheiden of gaan samenwonen	De partnerstatus en de gedeelde posten veranderen
Je hebt de AOW-leeftijd bereikt	Je schijf en je premies veranderen
Je bent voor jezelf begonnen	De hele schatting wordt opnieuw opgebouwd

Definitieve aanslagde definitieve berekening: de echte afrekening

Is het jaar dicht, dan doe je aangifte (aangifte inkomstenbelastingbelastingaangifte) en volgt de definitieve aanslagde definitieve berekening. Alles wat je via de voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt in dat jaar hebt betaald of gekregen, wordt in die berekening verrekend.

Er zijn drie uitkomsten:

1. De schatting klopte. Er blijft niets te betalen of te ontvangen over.
2. Je hebt te weinig betaald. Het verschil wordt gevorderd; de betaaltermijn is meestal 6 weken na de datum van de aanslag.
3. Je hebt te veel betaald. Het verschil wordt terugbetaald.

Die tweede is de brief waarbij mensen vragen waarom er nu ineens geld gevraagd wordt. Die brief is geen nieuwe belasting; het is het stuk van de schatting dat tekortkwam.

Twee manieren om die 5 procent te ontlopen

In 2026 is de belastingrenterente bij een late aanslag · In 2026 voor de inkomstenbelasting 5 procent voor de inkomstenbelasting 5 procent en die begint te lopen vanaf 1 juli 2026. Loopt de berekening na het einde van het belastingjaar vertraging op, dan groeit het verschil dus met rente erbij.

Twee dingen sluiten die deur:

• Doe je aangifte vóór 1 mei. Leidt een tijdige aangifte tot een tijdige aanslag, dan loopt er geen rente.
• Of vraag een voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt aan die hoog genoeg is. Wie in het jaar het juiste bedrag betaald heeft, wist de rente voordat die kan beginnen.

Heb je uitstellanger de tijd krijgen voor je aangifte, dan schuift het beginpunt van de rente niet mee: uitstellanger de tijd krijgen stelt de aangifteplicht uit en niet de rente. Dat onderscheid missen is de reden dat mensen met uitstellanger de tijd krijgen later een rentepost op hun aanslag zien.

Rente over een aanslag die al te laat is, is iets anders: die heet invorderingsrenterente bij te late betaling · Vanaf 1 januari 2026 4,3 procent en is vanaf 1 januari 2026 4,3 procent.

Kun je niet betalen

Er zijn twee routes en die moeten niet door elkaar lopen:

• Is het bedrag verkeerd, wijzig de aanslag. Dat is geen bezwaar, dat is de berekening zelf corrigeren, en dat kan het hele jaar door.
• Is het bedrag goed maar het geld er niet, vraag een betalingsregelingin termijnen betalen. De standaardregeling van de Belastingdienst loopt vanaf 1 juli 2026 12 maanden met minimaal 20 euro per maand; een langere regeling wordt op aanvraag beoordeeld.

Een deel van de termijnen betalen en de rest laten lopen, maakt dat de regeling van zichzelf vervalt en het hele bedrag opeisbaar wordt. Schrijven op de dag dat je merkt dat het niet lukt, is altijd goedkoper dan schrijven na de aanmaning.

Let op: dit is geen toeslagbrief

Een voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt gaat over inkomstenbelasting; huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag zijn aparte besluiten van Dienst Toeslagen. Verandert je inkomen, dan moeten ze allebei bijgewerkt worden, maar op twee plekken: de belastingschatting in Mijn Belastingdienstje online omgeving bij de Belastingdienst · Je komt erin met DigiD; hier wijzig je de aanslag, de toeslagschatting in Mijn Toeslagen.

De ene bijwerken en de andere vergeten betekent aan het eind van het jaar twee aparte terugvorderingsbrieven.

Wat doet Letrin met deze brief?

Een voorlopige aanslagaanslag op basis van een schatting · Een berekening van voor het jaar om is, die later definitief wordt gemaakt zit vol tabellen en data: het aanslagnummer, het belastingjaar, de geschatte inkomensposten, het maandbedrag, het aantal termijnen en de datum van de eerste betaling. Letrin leest die van de foto en zegt in je eigen taal: over welk jaar deze aanslag gaat, of je moet betalen of krijgt, hoeveel per maand, op welke dag de eerste termijnmaandbedrag of periode valt en welke inkomensaanname de brief gebruikt.

Klopt die aanname niet meer, dan zegt Letrin dat. Is er een schriftelijk verzoek nodig, dan maakt het het concept in formeel Nederlands met de vertaling ernaast. Voor de betaaldagen en de termijnen van 6 weken zet het herinneringen.

De knop hieronder is genoeg om de app te downloaden: geen account, en de eerste uitleg is gratis.

Controleer het op papier

De uitleg helpt, maar is geen juridisch advies. Rentepercentages en regels voor termijnen veranderen elk jaar; de geldende cijfers staan in je eigen aanslag en op belastingdienst.nl.

Bij een ingewikkelde situatie zijn het Juridisch Loket, de sociaal raadslieden van de gemeente en de belastingservice van de vakbonden gratis.